Ngôn ngữ và Thân xác gồm ba chương, lần lượt đặt trọng tâm khảo sát mối liên hệ giữa ngôn ngữ với tư tưởng, triết học, triết lý sống, thái độ sống… các dân tộc. Tác giả Nguyễn Văn Trung cho rằng ngôn ngữ dân tộc có vai trò quan trọng trong việc hình thành tư tưởng, quan niệm sống... của các dân tộc nói chung và của người Việt nói riêng. Ông viết: “... tìm hiểu tư tưởng Việt Nam từ ngôn ngữ, chúng tôi đã giới hạn việc tìm hiểu, vào một thực tại, một kinh nghiệm; kinh nghiệm liên quan đến thân xác”... và ông cho rằng, cách sử dụng ngôn ngữ liên quan đến thân xác như vậy là cách thức người Việt “bày tỏ kiến thức, diễn tả tình cảm, giá trị tinh thần đạo đức” của mình. Từ đây, tác giả ứng dụng vào khảo sát các vấn đề như cấu trúc, chiều sâu, ý nghĩa, công dụng... ngôn ngữ tục - có liên quan trực tiếp đến thân xác - qua các thể loại như truyện tiểu lâm, câu đó... cho đến các câu chửi, câu văng tục...