Cách nay 14 năm - năm 1984 - Hội đồng Khoa học Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh vừa thành lập đã quyết định biên soạn bộ sách Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh. Bí thư Thành ủy lúc ấy, đồng chí Nguyễn Văn Linh, ủng hộ công trình khoa học tầm cỡ lớn này.

Năm 1987, Tập I bộ sách gồm 4 tập ra đời, tức tập Lịch sử. Sau 10 năm đầu tư công sức, các nhà khoa học Thành phố đã hoàn thành bộ sách với dung lượng trên 2.000 trang, khổ lớn. Ngay khi Tập I phát hành, dư luận giới khoa học trong nước và Việt kiều hoan nghênh và đánh giá cao.

Bộ sách do một số nhà khoa học xã hội mà tên tuổi quen thuộc ở ta biên soạn, do hai học giả lão thành chủ biên: Giáo sư Trần Văn Giàu và Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng.

Thành phố chúng ta bước vào kỷ niệm 300 năm ngày thành lập. Thành ủy thấy cần có một công trình tương xứng với ngày kỷ niệm trọng đại đó, nên đề nghị Hội đồng Khoa học Xã hội Thành phố và các tác giả chỉnh lý lại công trình dưới ánh sáng của tư duy khoa học mới của Đảng ta và dưới ánh sáng của những phát hiện gần nhất tư liệu thành văn và khảo cổ để cung cấp cho giới nghiên cứu và đông đảo đồng bào cái nhìn bao quát, chân thật Thành phố Sài Gòn, nay là Thành phố Hồ Chí Minh - một trung tâm văn hóa lớn của Việt Nam.

Hai chủ biên và các tác giả đã lao động mệt mài, hôm nay, bốn tập đã hoàn thành. Thay mặt Thành ủy Đảng cộng sản Việt Nam, tôi nhiệt liệt cảm ơn và chúc các đồng chí đã giới thiệu thành phố từ những giác độ sinh động, nói lên được niềm tự hào của nhân dân, một Thành phố trẻ trên vùng đất trẻ.

300 năm Thành phố Sài Gòn - Hồ Chí Minh là sự tích tụ độ dày nhiều ngàn năm dựng nước, giữ nước của người Việt Nam, là sự phát triển không ngừng của dân tộc về trí tuệ và tâm hồn. công lao của các bậc đi trước đáng được muôn đời ghi nhớ.

Tôi nghĩ rằng, những thiếu sót khó tránh không hạn chế ý nghĩa của công trình đối với nhận thức của đồng bào và Đảng bộ Thành phố. Việc tiếp tục chỉnh lý chắc chắn là công việc mà nhà khoa học quan tâm, song tôi rất phấn khởi được viết mấy Lời giới thiệu này về công trình Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.

Kỷ niệm Thành phố Sài Gòn - Hồ Chí Minh 300 năm

Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam

Bí thư Thành ủy

TRƯƠNG TẤN SANG