Văn học Nam  Bộ cuối thế kỷ XIX đầu  thế kỷ XX vốn là một mảng văn học phong phú, độc đáo,  nhưng do nhiều lý do đã không được quan tâm  nghiên cứu thích đáng, do đó đến bây giờ vẫn còn nhiều khoảng trắng.
Cuốn sách này của chúng tôi là tập hợp những bài báo được viết trong hơn mười năm nay, phần lớn đã được công bố trên các tạp chí Nghiên cứu Văn học, Phát triển Khoa học và Công nghệ, Khoa học Xã hội, Nhà văn… Đó là những cố gắng  của  chúng tôi nhằm bổ  khuyết cho  những khoảng trắng đó của văn học Nam  Bộ.
Cuốn sách được chia làm hai phần. Phần đầu gồm những bài viết chung, phần hai là chân dung của một  số nhà văn Nam Bộ ở cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Ngoài ra, chúng tôi cũng có một số bài viết về các giai đoạn sau của văn chương phương Nam, như về văn học đô thị Nam Bộ giai đoạn 1945 - 1954, một  số vấn đề đang được  quan tâm  như  văn học thị trường ở TP. Hồ Chí Minh, đặc điểm của người viết trẻ ở TP. Hồ Chí Minh.
Trong  lần in thành sách  này,  chúng tôi có bổ sung  và cập nhật các thông tin mới, như về tiểu sử của các nhà văn Trương  Duy Toản,  Mộng  Tuyết,  Trúc  Hà,  Vũ Anh Khanh; thời điểm in thành sách  của tiểu  thuyết Hà Hương phong nguyệt của  Lê Hoằng Mưu; thời  điểm xuất  hiện  bản  dịch đầu tiên của Hồng lâu mộng….
Xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố  Hồ Chí Minh  đã giúp  đỡ để cuốn sách  có thể  ra mắt bạn  đọc.
Do hiểu  biết  và năng lực có hạn, chắc  chắn tập  sách của chúng tôi vẫn còn có những thiếu sót, rất mong được sự đóng  góp của các nhà nghiên cứu và quý độc giả.