Một số công trình sử học Việt Nam
Tác giả: Nguyễn Phan Quang
Số trang: 1365
Năm xuất bản: 2006
Giá sách in: 259,000 đ
Giá ebook: 50,000 đ
  • 15,762 lượt xem
  • 76 lượt tải
GIỚI THIỆU
Tiếp theo hai tập Theo dòng lịch sử dân tộc (Nxb Tổng hợp TP.HCM, 2004), Giáo sư Nguyễn Phan Quang lại có thêm những nỗ lực mới khi anh chọn 7 cuốn sách (trong số 20 tác phẩm của anh) để tập hợp thành MỘT SỐ CÔNG TRÌNH SỬ HỌC VIỆT NAM trong năm 2006, cũng là năm hai chúng tôi có chung kỷ niệm: 50 năm ra trường, rồi bước vào nghề Sử. Có lẽ vì vậy, anh muốn tôi viết đôi lời giới thiệu. Thực ra trong khoảng hai chục năm trở lại đây, tên tuổi GS. Nguyễn Phan Quang không còn xa lạ với giới nghiên cứu và bạn đọc yêu lịch sử nước nhà. Anh cần mẫn và mải miết chạy đua với thời gian, cho ra đời nhiều chuyên khảo có giá trị. Tập sách độc giả đang cầm trên tay gồm 7 công trình:
- Phong trào nông dân Việt Nam thế kỷ XVIII ở Đàng Ngoài.
- Phong trào Tây Sơn và Anh hùng dân tộc Quang Trung.
- Phong trào nông dân Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX.
- Lê Văn Khôi và sự biến thành Phiên An (1833-1835).
- Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm - Cuộc đời và thơ văn.
- Thị trường lúa gạo Nam Kỳ 1860-1945.
- Nguyễn Ái Quốc ở Pháp 1917-1923.
Bảy cuốn sách đã xuất bản và được bạn đọc đánh giá cao (chưa kể những lần tái bản) trong khoảng hai thập niên thể hiện sự cố gắng bền bỉ, bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng trong sự đa dạng mà thống nhất, sự đam mê và tâm huyết của một sử gia đáng được cảm phục. MỘT SỐ CÔNG TRÌNH SỬ HỌC VIỆT NAM không thuộc dạng sách “tuyển tập” thường gặp, bởi lẽ sự nghiệp sử học mà GS.Nguyễn Phan Quang dày công vun đắp còn phong phú hơn nhiều. Có thể xem Phong trào nông dân Việt Nam thế kỷ XVIII ở Đàng Ngoài, Phong trào Tây Sơn và anh hùng dân tộc Quang Trung và Phong trào nông dân Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX là tập đại thành đầy đủ, trọn vẹn từ trước đến nay về “phong trào nông dân” trong hai thế kỷ bão táp XVIII-XIX. Bộ ba tác phẩm này góp phần xác lập vị trí chuyên gia hàng đầu đối với GS. Nguyễn Phan Quang ở mảng đề tài mà nhiều người không còn xem là “thời thượng”, nhưng lại vô cùng quan trọng khi muốn tìm hiểu lịch sử trung-cận đại nước nhà. Đáng chú ý hơn: lần đầu tiên GS. Nguyễn Phan Quang đánh giá anh hùng dân tộc Quang Trung đã “cùng nhân dân đổi mới tư duy” trong vị trí một nhà cải cách; và trên thực tế, với đường lối vừa cơ bản vừa toàn diện, Quang Trung đã “hé mở lối thoát” cho đất nước ở cuối thế kỷ XVIII, “tạo thế bản lề cho lịch sử sang trang” - dẫu rằng “quỹ thời gian” của vua Quang Trung quá ngắn, chỉ vẻn vẹn 4 năm (1789-1792) với bao khó khăn chồng chất (thù trong, giặc ngoài, cảnh hoang tàn, binh lửa sau hàng trăm năm nội chiến…) Với Lê Văn Khôi và sự biến thành Phiên An (1833-1835), GS. Nguyễn Phan Quang đã thu thập tối đa mọi tư liệu hiện có, góp phần “phục dựng” nhiều hiện thực trước đó còn khiếm khuyết. Bằng những cứ liệu xác thực (tư liệu thành văn và tư liệu thực địa), tác giả phát hiện “có một ý đồ liên kết và phối hợp thực sự giữa hai thủ lĩnh Lê Văn Khôi (ở Gia Định) và Nông Văn Vân (ở Việt-Bắc)” nhằm phát động một cuộc nổi dậy chống triều Nguyễn trên địa bàn cả nước. Nhân một chuyến công tác ở Pháp, GS. Nguyễn Phan Quang đã khai thác được một khối lượng tư liệu quan trọng về Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm trong các Kho lưu trữ quốc gia; và có lẽ đây là lần đầu tiên, cuộc đời của Kỳ Đồng – nhà yêu nước với nhiều huyền thoại - được phác họa lại một cách khoa học và đầy đủ. Qua cuốn Thị trường lúa gạo Nam Kỳ 1860-1945, người đọc hình dung được sự đa dạng của một sử bút ưa tìm tòi, khám phá. Một phương diện quan trọng trong bức tranh kinh tế xứ thuộc địa Nam Kỳ (thị trường lúa gạo) hiện lên rất chân thực, sinh động…, mang nhiều ý nghĩa thực tiễn. Và cuối cùng là Nguyễn Ái Quốc ở Pháp (1917-1923). Ai cũng biết khoảng thời gian 1917-1923 có ý nghĩa vô cùng quan trọng trên dặm dài cứu nước ba mươi năm của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Đây là giai đoạn Người giác ngộ chủ nghĩa Mác, tán thành Quốc tế cộng sản, nhưng chưa đặt chân lên đất nước Lênin. Với những tư liệu mới phát hiện tại các Kho lưu trữ ở Paris và Aix-en-Provence - đặc biệt là những tư liệu trước năm 1920 - GS.Nguyễn Phan Quang góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề xung quanh hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở Pháp. Riêng về mối quan hệ của Người với một số nhân vật cùng thời gian ở Pháp, như Phan Văn Trường, Phan Châu Trinh…, cho đến nay vẫn còn có những cách nhìn khác nhau; nhưng có lẽ bạn đọc cũng dễ đồng tình với những nhận định khoa học khách quan của GS.Nguyễn Phan Quang. Dễ nhận thấy, xuyên suốt tập sách là dòng chảy liên tục của lịch sử đất nước trong khoảng ba thế kỷ – từ khi những phong trào nông dân đồng loạt bùng nổ, đến lúc Nguyễn Ái Quốc tìm thấy “hình của nước”…, có đủ thăng trầm, thành bại, không ít mất mát, thương đau, nhưng cũng thật nhiều tự hào, hy vọng… Và ẩn hiện, thấp thoáng sau từng trang viết, chúng ta bắt gặp cuộc đời-sự nghiệp một sử gia luôn theo dấu người xưa mà “tìm tòi”, “suy ngẫm” với cách nhìn khách quan-toàn diện, với tư duy sâu sắc-hệ thống và văn phong mạch lạc-khúc triết. Không còn nghi ngờ gì nữa, MỘT SỐ CÔNG TRÌNH SỬ HỌC VIỆT NAM sẽ xứng đáng với sự quan tâm, đón nhận từ đông đảo bạn đọc. Chắc hẳn rằng đây chưa phải là công trình “tổng kết” của GS. Nguyễn Phan Quang. Xin chờ, xin hẹn cùng anh ở những tác phẩm đang còn ở phía trước - vì tôi biết sức làm việc, sáng tạo nơi anh vẫn rất dồi dào.
Hà Nội, tháng 5 - 2006
Giáo sư - Nhà giáo nhân dân
ĐINH XUÂN LÂM
EBOOK CÙNG DANH MỤC